R3. Glossary (English and Vietnamese)

Thuật ngữ song ngữ Anh - Việt. The same list is in glossary.csv for search and filtering. Vietnamese terms follow common usage in Vietnamese law, industry and press; where two terms are common, both are given. Separate sections hold the futures and foresight terms used in Part IV, the demand-side terms used in Part III, the terms from the actor check and the terms for newcomers used in the prologue.

Protein and nutrition

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
alternative protein	protein thay thế		Protein for food or feed made from plants, microorganisms, fungi, algae, insects or cultivated cells rather than conventional livestock and fish.	Protein cho thực phẩm hoặc thức ăn chăn nuôi làm từ thực vật, vi sinh vật, nấm, tảo, côn trùng hoặc tế bào nuôi cấy thay vì từ chăn nuôi và đánh bắt truyền thống.
crude protein	protein thô (đạm thô)	CP	Nitrogen content multiplied by 6.25; includes non-protein nitrogen such as nucleic acids.	Hàm lượng nitơ nhân 6,25; bao gồm cả nitơ phi protein như axit nucleic.
essential amino acid	axit amin thiết yếu		An amino acid the body cannot make and must get from food.	Axit amin cơ thể không tự tổng hợp được, phải lấy từ thức ăn.
digestibility	độ tiêu hóa		The share of a nutrient that is absorbed.	Tỷ lệ chất dinh dưỡng được hấp thu.
DIAAS	chỉ số DIAAS (điểm axit amin thiết yếu tiêu hóa được)	DIAAS	Digestible Indispensable Amino Acid Score, the FAO-recommended measure of protein quality.	Thang đo chất lượng protein do FAO khuyến nghị, dựa trên độ tiêu hóa của từng axit amin thiết yếu.
PDCAAS	chỉ số PDCAAS	PDCAAS	Protein Digestibility Corrected Amino Acid Score, an older protein-quality measure capped at 1.0.	Thang đo chất lượng protein cũ hơn, hiệu chỉnh theo độ tiêu hóa, tối đa bằng 1,0.
protein isolate	protein phân lập		A protein ingredient of about 90% protein or more.	Nguyên liệu có hàm lượng protein khoảng 90% trở lên.
protein concentrate	protein cô đặc		A protein ingredient of about 60 to 80% protein.	Nguyên liệu có hàm lượng protein khoảng 60 đến 80%.
soy protein isolate	protein đậu nành phân lập	SPI	Isolated soy protein used in processed foods.	Protein đậu nành tinh chế dùng trong thực phẩm chế biến.
soy protein concentrate	protein đậu nành cô đặc	SPC	Concentrated soy protein used in food and aquafeed.	Protein đậu nành cô đặc dùng trong thực phẩm và thức ăn thủy sản.
textured vegetable protein	protein thực vật tạo cấu trúc (thường gọi là đạm đậu nành, thịt chay khô)	TVP	Extruded plant protein with a fibrous, meat-like texture, sold dry as granules, chunks or slices.	Đạm thực vật được ép đùn tạo thớ giống thịt, bán ở dạng khô như hạt, miếng hoặc lát.
wheat gluten	gluten lúa mì (nguyên liệu làm mì căn)		Wheat protein used to make seitan-type meat analogues.	Protein lúa mì dùng làm các sản phẩm giả thịt dạng mì căn.
mung bean	đậu xanh		A pulse widely used in Vietnamese vegetarian fillings.	Loại đậu dùng phổ biến trong nhân đồ chay.
okara	bã đậu nành		The fibre-rich residue from soy milk and tofu making.	Phần bã giàu chất xơ còn lại sau khi làm sữa đậu nành và đậu phụ.
tofu	đậu phụ (đậu hũ)		Curdled soy milk pressed into blocks.	Sữa đậu nành đông tụ, ép thành bánh.
plant milk	sữa thực vật (sữa hạt)		Soy, oat, nut or grain drinks used like dairy milk.	Đồ uống từ đậu nành, yến mạch, các loại hạt hoặc ngũ cốc, dùng thay sữa bò.
meat analogue	sản phẩm giả thịt (thịt chay, thịt thực vật)		A product made to replace meat in taste, texture or use.	Sản phẩm thay thế thịt về hương vị, kết cấu hoặc cách dùng.
traditional vegetarian food	đồ chay		Vegetarian food in the Vietnamese Buddhist tradition, including mock meats; not always vegan.	Thực phẩm chay theo truyền thống Phật giáo Việt Nam, gồm cả đồ giả thịt; không phải lúc nào cũng thuần chay.
hybrid product	sản phẩm lai		A product combining animal and alternative protein.	Sản phẩm kết hợp đạm động vật và đạm thay thế.

Technologies

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
plant-based	có nguồn gốc thực vật		Made from plant ingredients.	Làm từ nguyên liệu thực vật.
fermentation	lên men		Growing microorganisms to make or transform a product.	Nuôi vi sinh vật để tạo ra hoặc biến đổi sản phẩm.
biomass fermentation	lên men sinh khối		Growing microorganisms whose cells are the protein product.	Nuôi vi sinh vật để thu chính sinh khối tế bào làm sản phẩm protein.
precision fermentation	lên men chính xác	PF	Using engineered microorganisms to make a specific protein or ingredient.	Dùng vi sinh vật được chỉnh sửa gen để sản xuất một protein hoặc thành phần cụ thể.
submerged fermentation	lên men chìm		Fermentation in liquid medium inside tanks.	Lên men trong môi trường lỏng trong bồn.
solid-state fermentation	lên men trên cơ chất rắn		Fermentation on moist solid substrates, as in koji making.	Lên men trên cơ chất rắn có độ ẩm, như khi làm koji.
aerobic fermentation	lên men hiếu khí		Fermentation that needs oxygen supplied by aeration.	Lên men cần cung cấp oxy bằng sục khí.
gas fermentation	lên men khí		Growing microorganisms on gases such as hydrogen and CO2, methane or industrial off-gas.	Nuôi vi sinh vật bằng khí như hydro và CO2, mêtan hoặc khí thải công nghiệp.
single-cell protein	protein đơn bào	SCP	Protein-rich biomass of bacteria, yeast, fungi or algae.	Sinh khối giàu protein từ vi khuẩn, nấm men, nấm sợi hoặc tảo.
mycoprotein	mycoprotein (đạm từ sợi nấm)		Protein food made from fungal mycelium grown by fermentation.	Thực phẩm protein làm từ hệ sợi nấm nuôi bằng lên men.
mycelium	hệ sợi nấm		The thread-like body of a fungus.	Phần thân dạng sợi của nấm.
koji mould	mốc koji (Aspergillus oryzae), mốc tương		The food mould used for soy sauce, miso and Vietnamese tương.	Loại mốc dùng làm nước tương, miso và tương Việt Nam.
tương	tương (tương đậu nành lên men)		Vietnamese fermented soybean paste.	Tương đậu nành lên men truyền thống Việt Nam.
yeast	nấm men		Single-celled fungi used in baking, brewing and feed.	Nấm đơn bào dùng trong làm bánh, nấu bia và thức ăn chăn nuôi.
inactivated yeast	nấm men bất hoạt		Yeast killed by heat, used as a feed ingredient.	Nấm men đã bất hoạt bằng nhiệt, dùng làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi.
microalgae	vi tảo		Microscopic algae such as spirulina and chlorella.	Tảo cực nhỏ như tảo xoắn spirulina và chlorella.
spirulina	tảo xoắn spirulina		A blue-green microalga sold as a supplement.	Vi tảo lam, bán làm thực phẩm bổ sung.
duckweed	bèo tấm		Small floating aquatic plants (Lemna, Wolffia, Spirodela) with high protein.	Thực vật thủy sinh nổi cỡ nhỏ (Lemna, Wolffia, Spirodela), giàu protein.
cultivated meat	thịt nuôi cấy		Meat grown from animal cells in bioreactors.	Thịt được nuôi từ tế bào động vật trong thiết bị nuôi cấy.
cultivated seafood	hải sản nuôi cấy		Fish or shellfish grown from cells.	Cá hoặc giáp xác được nuôi từ tế bào.
cell line	dòng tế bào		A population of cells that can be grown continuously.	Quần thể tế bào có thể nuôi cấy liên tục.
growth factor	yếu tố tăng trưởng		A signalling protein that makes cells grow; a major cost in cultivated meat.	Protein tín hiệu kích thích tế bào phát triển; là chi phí lớn của thịt nuôi cấy.
serum-free medium	môi trường nuôi cấy không huyết thanh		Cell-culture medium without animal serum.	Môi trường nuôi cấy tế bào không dùng huyết thanh động vật.
titer	nồng độ sản phẩm (titer)		Amount of product per litre of broth, in grams per litre.	Lượng sản phẩm trên mỗi lít dịch lên men, tính bằng gam/lít.
extrusion	ép đùn		Cooking and shaping under heat and pressure to give texture.	Nấu và định hình dưới nhiệt độ và áp suất để tạo kết cấu.
high-moisture extrusion	ép đùn độ ẩm cao	HME	Extrusion that makes whole-cut, fibrous meat analogues.	Ép đùn tạo sản phẩm giả thịt nguyên miếng, có thớ.
downstream processing	công đoạn sau lên men (thu hồi, tinh sạch)	DSP	Separating, purifying and drying a fermentation product.	Tách, tinh sạch và sấy sản phẩm lên men.
thermotolerant strain	chủng chịu nhiệt		A microorganism that grows at 40 to 45 °C, reducing cooling needs.	Vi sinh vật phát triển ở 40 đến 45 °C, giúp giảm nhu cầu làm mát.
fermenter	thiết bị lên men (bồn lên men)		A vessel for fermentation, also called a bioreactor.	Thiết bị chứa quá trình lên men, còn gọi là bioreactor.
pilot plant	xưởng thử nghiệm (quy mô pilot)		A small plant used to test and scale up a process.	Xưởng quy mô nhỏ để thử nghiệm và nâng quy mô quy trình.
tolling	gia công lên men		Using another company's plant to make your product for a fee.	Thuê nhà máy của doanh nghiệp khác sản xuất sản phẩm của mình.
contract development and manufacturing organisation	đơn vị phát triển và sản xuất theo hợp đồng	CDMO	A company that develops and makes products for clients.	Doanh nghiệp phát triển quy trình và sản xuất sản phẩm cho khách hàng.
techno-economic analysis	phân tích kinh tế kỹ thuật	TEA	A cost model of a process at a given scale.	Mô hình chi phí của một quy trình ở quy mô nhất định.
insect meal	bột côn trùng		Protein meal from insect larvae, such as black soldier fly.	Bột protein từ ấu trùng côn trùng như ruồi lính đen.
black soldier fly	ruồi lính đen	BSF	The insect most used for feed protein.	Loài côn trùng dùng nhiều nhất để làm đạm thức ăn chăn nuôi.

Feed and aquaculture

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
compound feed	thức ăn hỗn hợp		Manufactured feed made from several ingredients.	Thức ăn công nghiệp phối trộn từ nhiều nguyên liệu.
aquafeed	thức ăn thủy sản		Feed for farmed fish and shrimp.	Thức ăn cho cá và tôm nuôi.
feed mill	nhà máy thức ăn chăn nuôi		A factory that makes compound feed.	Nhà máy sản xuất thức ăn hỗn hợp.
fishmeal	bột cá		Protein meal made from whole fish or fish by-products.	Bột protein làm từ cá nguyên con hoặc phụ phẩm cá.
soybean meal	khô đậu tương (khô đậu nành)	SBM	The protein-rich residue after soybean oil is extracted.	Phần bã giàu protein còn lại sau khi ép dầu đậu tương.
distillers' dried grains with solubles	bã rượu khô (DDGS)	DDGS	A feed co-product of grain ethanol.	Phụ phẩm làm thức ăn chăn nuôi từ sản xuất cồn ngũ cốc.
inclusion rate	tỷ lệ phối trộn		The share of an ingredient in a diet.	Tỷ lệ một nguyên liệu trong khẩu phần.
feed conversion ratio	hệ số chuyển hóa thức ăn	FCR	Kilograms of feed per kilogram of weight gain.	Số kg thức ăn cần để tăng 1 kg khối lượng.
whiteleg shrimp	tôm thẻ chân trắng		Penaeus vannamei, Vietnam's main farmed shrimp.	Penaeus vannamei, loài tôm nuôi chủ lực của Việt Nam.
black tiger shrimp	tôm sú		Penaeus monodon.	Penaeus monodon.
striped catfish (pangasius)	cá tra		Pangasianodon hypophthalmus, farmed in the Mekong Delta.	Pangasianodon hypophthalmus, nuôi ở Đồng bằng sông Cửu Long.
snakehead	cá lóc		A carnivorous farmed fish.	Loài cá nuôi ăn thịt.
tilapia	cá rô phi		A widely farmed freshwater fish.	Loài cá nước ngọt được nuôi phổ biến.
feed trial	khảo nghiệm thức ăn chăn nuôi		A required test of a new feed or ingredient before it can be used.	Thử nghiệm bắt buộc đối với thức ăn hoặc nguyên liệu mới trước khi được sử dụng.
permitted list	danh mục nguyên liệu được phép sử dụng		The official list of feed raw materials allowed without a trial.	Danh mục chính thức các nguyên liệu thức ăn chăn nuôi được dùng mà không cần khảo nghiệm.
offtake agreement	hợp đồng bao tiêu		A buyer's commitment to purchase a producer's output.	Cam kết của bên mua về việc mua sản phẩm của nhà sản xuất.

Feedstocks

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
cassava	sắn (khoai mì)		A starchy root crop; Vietnam's main fermentable carbohydrate.	Cây lấy củ nhiều tinh bột; nguồn carbohydrate lên men chính của Việt Nam.
cassava starch	tinh bột sắn		Refined starch from cassava roots.	Tinh bột tinh chế từ củ sắn.
cassava pulp	bã sắn		The wet fibrous residue from starch extraction.	Phần bã ướt nhiều xơ còn lại sau khi tách tinh bột.
molasses	rỉ đường (mật rỉ)		The syrup left after sugar crystallisation.	Phần siro còn lại sau khi kết tinh đường.
rice bran	cám gạo		The outer layer removed when milling rice.	Lớp ngoài của hạt gạo được tách ra khi xay xát.
broken rice	tấm		Fragments of rice grains from milling.	Hạt gạo vỡ trong quá trình xay xát.
brewer's spent grain	bã bia	BSG	The residue of malted grain after brewing.	Phần bã hạt mạch nha còn lại sau khi nấu bia.
side stream (by-product)	phụ phẩm		A secondary output of a process, often sold or used as feed.	Sản phẩm phụ của một quá trình, thường được bán hoặc dùng làm thức ăn chăn nuôi.
glucose syrup	siro glucose (đường glucose)		Sugar made from starch; the usual carbon source for fermentation.	Đường sản xuất từ tinh bột; nguồn carbon thông dụng cho lên men.
vinasse	dịch hèm (vinasse)		The liquid residue after distilling ethanol.	Phần dịch còn lại sau khi chưng cất cồn.
E10	xăng sinh học E10		Petrol with 10% ethanol, mandatory in Vietnam from 1 June 2026.	Xăng pha 10% cồn sinh học, bắt buộc tại Việt Nam từ 1/6/2026.

Regulation and institutions

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
novel food	thực phẩm mới		A food without a history of safe use, subject to pre-market assessment in many countries.	Thực phẩm chưa có lịch sử sử dụng an toàn, ở nhiều nước phải được đánh giá trước khi lưu hành.
new food ingredient	nguyên liệu thực phẩm mới		An ingredient without a history of safe use.	Nguyên liệu chưa có lịch sử sử dụng an toàn.
self-declaration	tự công bố sản phẩm		The route by which most Vietnamese food products are placed on the market.	Thủ tục mà phần lớn sản phẩm thực phẩm tại Việt Nam dùng để lưu hành.
product declaration registration	đăng ký bản công bố sản phẩm		The registration route for higher-risk foods such as health supplements.	Thủ tục đăng ký cho nhóm thực phẩm rủi ro cao hơn như thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
genetically modified organism	sinh vật biến đổi gen	GMO	An organism whose genes have been modified by genetic engineering.	Sinh vật có gen bị thay đổi bằng kỹ thuật di truyền.
closed (contained) production	sản xuất trong hệ thống khép kín		Use of a GMO in a closed facility with containment, such as a fermentation plant.	Sử dụng sinh vật biến đổi gen trong cơ sở khép kín có kiểm soát, như nhà máy lên men.
controlled testing mechanism (sandbox)	cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox)		A legal mechanism to test new products or services under supervision.	Cơ chế pháp lý cho phép thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ mới dưới sự giám sát.
reliance	công nhận kết quả thẩm định của nước ngoài		Accepting another regulator's assessment to speed approval.	Chấp nhận kết quả đánh giá của cơ quan quản lý nước khác để rút ngắn thủ tục.
recognised assessment unit	đơn vị thẩm định được công nhận		An expert body designated to assess dossiers for a regulator.	Tổ chức chuyên môn được chỉ định thẩm định hồ sơ cho cơ quan quản lý.
allergen	chất gây dị ứng		A food component that can cause allergic reactions.	Thành phần thực phẩm có thể gây phản ứng dị ứng.
labelling	ghi nhãn		Rules for information on product packaging.	Quy định về thông tin trên bao bì sản phẩm.
Food Safety Law	Luật An toàn thực phẩm		Vietnam's main food law (2010), being revised in 2026.	Luật chính về thực phẩm của Việt Nam (2010), đang được sửa đổi năm 2026.
Law on Animal Husbandry	Luật Chăn nuôi		The 2018 law governing livestock feed.	Luật năm 2018 điều chỉnh thức ăn chăn nuôi.
Law on Fisheries	Luật Thủy sản		The 2017 law governing aquafeed.	Luật năm 2017 điều chỉnh thức ăn thủy sản.
decree / circular / decision / resolution	nghị định / thông tư / quyết định / nghị quyết		Government, ministerial, executive and Party or National Assembly instruments.	Văn bản của Chính phủ, của bộ, quyết định hành chính, và nghị quyết của Đảng hoặc Quốc hội.
National Assembly	Quốc hội		Vietnam's legislature.	Cơ quan lập pháp của Việt Nam.
Ministry of Agriculture and Environment	Bộ Nông nghiệp và Môi trường	MAE	Formed on 1 March 2025 from MARD and MONRE.	Thành lập ngày 1/3/2025 trên cơ sở hợp nhất Bộ NN&PTNT và Bộ TN&MT.
Ministry of Health	Bộ Y tế	MOH	Responsible for food safety.	Phụ trách an toàn thực phẩm.
Vietnam Food Administration	Cục An toàn thực phẩm	VFA	The food-safety agency under MOH.	Cơ quan an toàn thực phẩm trực thuộc Bộ Y tế.
Ministry of Science and Technology	Bộ Khoa học và Công nghệ	MOST	Science, standards, high-tech status, IP and sandboxes; absorbed the Ministry of Information and Communications in 2025.	Phụ trách khoa học, tiêu chuẩn, công nghệ cao, sở hữu trí tuệ và thử nghiệm có kiểm soát; hợp nhất với Bộ Thông tin và Truyền thông năm 2025.
Ministry of Finance	Bộ Tài chính	MOF	Tax and investment; absorbed the Ministry of Planning and Investment in 2025.	Phụ trách thuế và đầu tư; hợp nhất với Bộ Kế hoạch và Đầu tư năm 2025.
Ministry of Industry and Trade	Bộ Công Thương	MOIT	Industry, trade and electricity tariffs.	Phụ trách công nghiệp, thương mại và giá điện.
Department of Livestock Production and Animal Health	Cục Chăn nuôi và Thú y	DLPAH	The MAE department for livestock feed.	Cục thuộc Bộ NN&MT quản lý thức ăn chăn nuôi.
Department of Fisheries and Fisheries Surveillance	Cục Thủy sản và Kiểm ngư	DFFI	The MAE department for aquafeed.	Cục thuộc Bộ NN&MT quản lý thức ăn thủy sản.
Department of Nature Conservation and Biodiversity	Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học		The MAE department for GMO biosafety and genetic resources.	Cục thuộc Bộ NN&MT quản lý an toàn sinh học và nguồn gen.
National Institute for Food Control	Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia	NIFC	MOH's reference food laboratory.	Phòng kiểm nghiệm thực phẩm tham chiếu của Bộ Y tế.
Food Industries Research Institute	Viện Công nghiệp Thực phẩm	FIRI	A research institute with a pilot centre and the NACEFA laboratory.	Viện nghiên cứu có trung tâm thử nghiệm và phòng thí nghiệm NACEFA.
Vietnam Academy of Science and Technology	Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam	VAST	The national science academy.	Viện hàn lâm khoa học quốc gia.
high-technology project	dự án ứng dụng công nghệ cao		A project eligible for preferential tax treatment.	Dự án được hưởng ưu đãi thuế.
corporate income tax	thuế thu nhập doanh nghiệp	CIT	Tax on company profits.	Thuế đánh trên lợi nhuận doanh nghiệp.
not subject to VAT	không chịu thuế giá trị gia tăng		The VAT status of animal feed, which prevents input-VAT credit.	Tình trạng thuế GTGT của thức ăn chăn nuôi, khiến doanh nghiệp không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.

Places and administration

English	Tiếng Việt	Definition	Định nghĩa
province	tỉnh	Vietnam has 28 provinces and 6 centrally governed cities from 1 July 2025.	Từ 1/7/2025, Việt Nam có 28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc trung ương.
centrally governed city	thành phố trực thuộc trung ương	Hanoi, Hue, Hai Phong, Da Nang, Ho Chi Minh City and Can Tho.	Hà Nội, Huế, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh và Cần Thơ.
commune / ward	xã / phường	The lower tier of local government after the district tier was abolished in 2025.	Cấp chính quyền cơ sở sau khi bỏ cấp huyện năm 2025.
former (unit)	(tỉnh, thành) cũ	Used for pre-merger names, for example Tay Ninh (former Long An).	Dùng cho tên trước sáp nhập, ví dụ Tây Ninh (Long An cũ).
industrial park	khu công nghiệp	A zone for manufacturing plants with shared infrastructure.	Khu vực dành cho nhà máy sản xuất với hạ tầng dùng chung.
hi-tech park	khu công nghệ cao	For example Saigon Hi-Tech Park and Hoa Lac Hi-Tech Park.	Ví dụ Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh và Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.
Mekong Delta	Đồng bằng sông Cửu Long	The southern region where most pangasius and much shrimp are farmed.	Vùng phía Nam, nơi nuôi phần lớn cá tra và nhiều tôm.

Finance

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
venture capital	vốn đầu tư mạo hiểm	VC	Equity investment in young, high-growth companies.	Vốn cổ phần đầu tư vào doanh nghiệp trẻ có tiềm năng tăng trưởng cao.
private equity	quỹ đầu tư tư nhân (PE)	PE	Equity investment in established companies.	Vốn cổ phần đầu tư vào doanh nghiệp đã hoạt động ổn định.
development finance institution	tổ chức tài chính phát triển	DFI	A public-backed lender or investor with a development mandate, such as the IFC.	Tổ chức cho vay hoặc đầu tư có vốn công và mục tiêu phát triển, như IFC.
first-loss capital	vốn chịu lỗ trước		Capital that absorbs the first losses, to attract other investors.	Phần vốn chịu tổn thất đầu tiên để thu hút nhà đầu tư khác.
capital expenditure	chi phí đầu tư (capex)	capex	Money spent on plant and equipment.	Chi phí xây dựng nhà xưởng và mua thiết bị.
operating expenditure	chi phí vận hành (opex)	opex	Running costs: inputs, energy, labour, maintenance.	Chi phí hoạt động: nguyên liệu, năng lượng, nhân công, bảo trì.
trade sale	bán lại cho nhà đầu tư chiến lược		An exit by selling a company to a strategic buyer.	Thoái vốn bằng cách bán công ty cho nhà đầu tư chiến lược.
fund of funds	quỹ đầu tư vào các quỹ		A fund that invests in other funds.	Quỹ đầu tư vào các quỹ khác.

Terms used in this report

English	Tiếng Việt	Definition	Định nghĩa
play	hướng đi (cơ hội cụ thể)	A specific business or programme someone could start, with a product, buyer and partner.	Một mô hình kinh doanh hoặc chương trình cụ thể có thể triển khai, với sản phẩm, người mua và đối tác rõ ràng.
must be true	điều kiện cần đúng	The conditions a play needs in order to work.	Các điều kiện cần có để một hướng đi thành công.
kill test	phép thử để dừng	An observable result that should stop or redirect a play.	Kết quả quan sát được cho thấy nên dừng hoặc điều chỉnh một hướng đi.
price to beat	mức giá cần vượt qua	The price of the incumbent product a new protein must match.	Giá của sản phẩm hiện hữu mà protein mới phải cạnh tranh được.
signpost	dấu hiệu nhận biết	An event that shows which scenario is unfolding.	Sự kiện cho thấy kịch bản nào đang diễn ra.
evidence label	nhãn bằng chứng	VN-direct, VN-adjacent or general, attached to each claim.	Nhãn VN-direct (trực tiếp tại Việt Nam), VN-adjacent (tương đồng với nước hoặc loài tương tự) hoặc general (chung) gắn với mỗi nhận định.
public good	hàng hóa công	Something that benefits all actors and that no single firm will pay for, such as shared data or test facilities.	Thứ mang lại lợi ích cho mọi bên mà không doanh nghiệp nào tự chi trả, như dữ liệu dùng chung hay cơ sở thử nghiệm.

Futures and foresight

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
foresight	nghiên cứu tương lai (foresight)		A structured way of exploring several possible futures in order to make better decisions now; it does not predict one future.	Cách tiếp cận có hệ thống để khám phá nhiều khả năng tương lai khác nhau nhằm ra quyết định tốt hơn ở hiện tại; không nhằm dự đoán một tương lai duy nhất.
scenario	kịch bản		An internally consistent picture of how the future could unfold. Scenarios in this report are not forecasts and carry no probabilities.	Một bức tranh nhất quán về cách tương lai có thể diễn ra. Các kịch bản trong báo cáo không phải là dự báo và không gắn xác suất.
critical uncertainty (scenario axis)	yếu tố bất định then chốt (trục kịch bản)		A driver that matters a great deal and could go either way; two of them form the axes of the 2050 scenarios.	Yếu tố có tác động lớn và có thể diễn biến theo hai chiều ngược nhau; hai yếu tố như vậy tạo thành hai trục của các kịch bản năm 2050.
signpost	dấu hiệu nhận biết (chỉ báo sớm)		An observable event or threshold that shows which scenario is unfolding.	Sự kiện hoặc ngưỡng có thể quan sát được, cho biết kịch bản nào đang diễn ra.
weak signal	tín hiệu sớm (tín hiệu yếu)		An early development, such as a pilot, paper, patent or draft policy, that may or may not scale.	Một diễn biến ban đầu như dự án thí điểm, bài báo khoa học, bằng sáng chế hay dự thảo chính sách, có thể phát triển hoặc không.
wildcard	sự kiện bất ngờ (ít khả năng, tác động lớn)		A low-probability, high-impact event, such as a multi-year fishmeal collapse or a shipping blockade.	Sự kiện ít khả năng xảy ra nhưng tác động lớn, ví dụ nguồn bột cá sụp đổ nhiều năm liền hoặc tuyến hàng hải bị phong tỏa.
trend	xu hướng		An observed, measured change that we expect to continue.	Thay đổi đã được quan sát, đo lường và dự kiến sẽ tiếp diễn.
projection	dự phóng (từ mô hình đã công bố) hoặc mục tiêu chính thức		A number from a published model, such as the OECD-FAO outlook, or an official target; the report says which.	Con số từ một mô hình đã công bố, như triển vọng OECD-FAO, hoặc một mục tiêu chính thức; báo cáo nêu rõ là loại nào.
normative vision	tầm nhìn mong muốn (mang tính chuẩn tắc)		A statement of what could be aimed for, as opposed to what is expected; used only in chapter 24.	Tuyên bố về điều có thể hướng tới, khác với điều được dự kiến sẽ xảy ra; chỉ dùng trong chương 24.
backcasting	hoạch định ngược		Working back from a desired future to the milestones and actions needed to reach it.	Đi ngược từ tương lai mong muốn về hiện tại để xác định các mốc và hành động cần thiết.
no-regret move	biện pháp không hối tiếc		An action that pays off in every scenario.	Hành động mang lại lợi ích trong mọi kịch bản.
stress test	kiểm tra sức chịu đựng (stress test)		Scoring a plan, play or move in each scenario to see where it holds and where it fails.	Chấm điểm một kế hoạch, hướng đi hay biện pháp trong từng kịch bản để xem nó đứng vững hay thất bại ở đâu.
horizon year	năm mốc		The year a forward-looking number refers to, for example 2030, 2040 or 2050.	Năm mà một con số hướng tới tương lai đề cập, ví dụ 2030, 2040 hoặc 2050.
protein and feed balance	bảng cân đối đạm và thức ăn chăn nuôi		An account of feed protein supply and use by source and origin; Vietnam does not yet publish one.	Bảng tổng hợp cung và sử dụng đạm trong thức ăn chăn nuôi theo nguồn và xuất xứ; Việt Nam hiện chưa công bố.
domestic-origin share of feed protein	tỷ lệ đạm thức ăn chăn nuôi có nguồn gốc trong nước		The share of feed protein produced in the country; a possible national indicator once a balance exists.	Tỷ lệ đạm trong thức ăn chăn nuôi được sản xuất trong nước; có thể trở thành chỉ tiêu quốc gia khi đã có bảng cân đối.
learning rate	tỷ lệ học hỏi (mức giảm chi phí đơn vị mỗi khi sản lượng cộng dồn tăng gấp đôi)		The percentage fall in unit cost each time cumulative output doubles.	Tỷ lệ phần trăm giảm chi phí đơn vị mỗi khi sản lượng cộng dồn tăng gấp đôi.
power-to-protein	đạm từ điện		Protein made by bacteria that grow on hydrogen from electrolysis, CO2 and minerals, so that electricity is the main input.	Đạm do vi khuẩn tạo ra khi sinh trưởng trên hydro từ điện phân, CO2 và khoáng chất, nên điện năng là đầu vào chính.
hydrogen-oxidising bacteria	vi khuẩn oxy hóa hydro		Bacteria that use hydrogen as their energy source and CO2 as their carbon source; the basis of power-to-protein.	Vi khuẩn dùng hydro làm nguồn năng lượng và CO2 làm nguồn carbon; là nền tảng của công nghệ đạm từ điện.
green hydrogen	hydro xanh		Hydrogen made by electrolysis of water with renewable power.	Hydro sản xuất bằng điện phân nước sử dụng điện tái tạo.
electrolyser	thiết bị điện phân		Equipment that splits water into hydrogen and oxygen using electricity.	Thiết bị dùng điện để tách nước thành hydro và oxy.
levelised cost of electricity	chi phí điện quy dẫn	LCOE	The average cost of each unit of electricity over a plant's life, including capital.	Chi phí bình quân của mỗi đơn vị điện trong suốt vòng đời nhà máy, đã tính cả vốn đầu tư.
weighted average cost of capital	chi phí vốn bình quân gia quyền	WACC	The blended cost of debt and equity; a large driver of fermentation-plant economics.	Chi phí bình quân của vốn vay và vốn chủ sở hữu; là yếu tố ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh tế của nhà máy lên men.
second-generation (cellulosic) sugar	đường thế hệ thứ hai (từ xenluloza)	2G sugar	Sugar released from crop residues such as rice straw or bagasse, rather than from starch or cane juice.	Đường thu được từ phụ phẩm cây trồng như rơm rạ hay bã mía, thay vì từ tinh bột hoặc nước mía.
one-carbon feedstock	nguyên liệu một carbon	C1	Carbon sources with one carbon atom, such as methanol, methane or CO2, used to grow microbes.	Nguồn carbon có một nguyên tử carbon như methanol, methane hoặc CO2, dùng để nuôi vi sinh vật.
first-of-a-kind plant	nhà máy đầu tiên cùng loại	FOAK	The first commercial plant of a new technology, usually far costlier than later plants.	Nhà máy thương mại đầu tiên của một công nghệ mới, thường đắt hơn nhiều so với các nhà máy sau.
biofoundry	xưởng sinh học tự động (biofoundry)		An automated laboratory that designs, builds and tests engineered strains at high throughput.	Phòng thí nghiệm tự động hóa để thiết kế, tạo và thử nghiệm các chủng vi sinh được biến đổi với năng suất cao.
cell-free protein synthesis	tổng hợp protein không cần tế bào		Making proteins with extracted cell machinery rather than living cells; today a design tool, far too costly for food.	Tạo protein bằng bộ máy tế bào đã tách chiết thay vì tế bào sống; hiện là công cụ thiết kế, còn quá đắt để làm thực phẩm.
molecular farming	canh tác phân tử		Growing crops engineered to produce a target protein, such as an animal protein, in their seeds or leaves.	Trồng cây được biến đổi để tạo ra một protein mục tiêu, chẳng hạn protein động vật, trong hạt hoặc lá.
EPA plus DHA	EPA và DHA (omega-3 chuỗi dài)		The two long-chain omega-3 fatty acids that shrimp and marine fish need in their feed.	Hai axit béo omega-3 chuỗi dài mà tôm và cá biển cần trong thức ăn.
trash fish	cá tạp		Low-value fish from mixed catches, fed directly to farmed fish and lobster or made into fishmeal.	Cá giá trị thấp từ khai thác lẫn, dùng cho cá nuôi và tôm hùm ăn trực tiếp hoặc chế biến bột cá.
land subsidence	sụt lún đất		Sinking of the ground surface; in the Mekong Delta mainly caused by groundwater pumping.	Hiện tượng bề mặt đất hạ thấp; ở Đồng bằng sông Cửu Long chủ yếu do khai thác nước ngầm.
salinity intrusion	xâm nhập mặn		Seawater moving inland through rivers and soils, especially in the dry season.	Nước biển lấn sâu vào đất liền qua sông ngòi và đất, nhất là trong mùa khô.
wet-bulb globe temperature	chỉ số nhiệt độ cầu ướt (WBGT)	WBGT	A heat-stress index that combines temperature, humidity, wind and sun; relevant for workers and for cooling fermentation.	Chỉ số đánh giá căng thẳng nhiệt kết hợp nhiệt độ, độ ẩm, gió và bức xạ mặt trời; liên quan đến người lao động và việc làm mát quá trình lên men.
Shared Socioeconomic Pathway	đường phát triển kinh tế - xã hội chung (SSP)	SSP	Standard global scenarios used with climate models, for example SSP2-4.5 for a middle path.	Các kịch bản toàn cầu chuẩn dùng cùng mô hình khí hậu, ví dụ SSP2-4.5 là kịch bản trung bình.
nationally determined contribution	đóng góp do quốc gia tự quyết định	NDC	A country's climate commitment under the Paris Agreement.	Cam kết về khí hậu của một quốc gia theo Thỏa thuận Paris.
emissions trading system	hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính (thị trường các-bon)	ETS	A market in which firms with emission quotas trade allowances; Vietnam's pilot covers power, steel and cement.	Thị trường mà doanh nghiệp có hạn ngạch phát thải mua bán quyền phát thải; thí điểm của Việt Nam gồm điện, thép và xi măng.
just transition	chuyển đổi công bằng		Managing economic change so that affected workers and farmers share the gains; for alternative protein mainly about farm incomes.	Quản lý quá trình chuyển đổi kinh tế sao cho người lao động và nông dân bị ảnh hưởng cùng được hưởng lợi; với protein thay thế, chủ yếu liên quan đến thu nhập nông hộ.
hub (cluster)	cụm (trung tâm) sản xuất		A place where feedstock, energy, buyers, skills and zones combine to host several related plants.	Địa bàn hội tụ nguyên liệu, năng lượng, người mua, nhân lực và khu công nghiệp để thu hút nhiều nhà máy liên quan.

Demand side

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
chay (vegetarian practice)	ăn chay		Not eating animal flesh, in Vietnam usually on set lunar days and festivals rather than every day; also the name of the cuisine and of the product category.	Không ăn thịt động vật, ở Việt Nam thường vào các ngày âm lịch và dịp lễ nhất định thay vì hằng ngày; đồng thời là tên gọi của một lối ẩm thực và một nhóm sản phẩm.
periodic chay days	ngày ăn chay định kỳ (mùng một, ngày rằm)		The 1st and 15th of the lunar month, sometimes also the 14th and the last day, or 8 to 10 days a month.	Ngày mùng một và ngày rằm âm lịch, có nơi thêm ngày 14 và ngày cuối tháng, hoặc 8 đến 10 ngày mỗi tháng.
Vu Lan	lễ Vu Lan		The Buddhist festival on the 15th day of the 7th lunar month, when chay demand peaks.	Lễ Phật giáo vào ngày rằm tháng bảy âm lịch, thời điểm nhu cầu đồ chay cao nhất trong năm.
mock meat	đồ chay giả mặn		Chay food shaped and flavoured like meat, fish or shrimp.	Đồ chay được làm có hình dáng và hương vị giống thịt, cá hoặc tôm.
five pungent plants	ngũ vị tân		Onion or scallion, chives, garlic and two small alliums, avoided in strict Buddhist cooking but not by most lay people on chay days.	Hành, hẹ, tỏi, nén và kiệu; được kiêng trong ẩm thực Phật giáo nghiêm ngặt nhưng phần lớn người ăn chay theo ngày không kiêng.
vegan	thuần chay		No animal products at all, including egg and dairy.	Hoàn toàn không dùng sản phẩm từ động vật, kể cả trứng và sữa.
plant meat	thịt thực vật		A modern meat analogue made from plant protein; a media term with falling search interest in Vietnam.	Sản phẩm giả thịt hiện đại làm từ đạm thực vật; thuật ngữ báo chí có mức quan tâm tìm kiếm đang giảm ở Việt Nam.
plant protein	đạm thực vật		Protein from plants; used on packs as a claim.	Đạm có nguồn gốc thực vật; được dùng làm thông điệp trên bao bì.
nut or seed milk	sữa hạt		The generic Vietnamese name for plant milks, including soy blends.	Tên gọi chung cho các loại sữa thực vật ở Việt Nam, kể cả loại pha đậu nành.
high in protein	giàu đạm; cao đạm		A protein claim; one large dairy maker uses 5 g of protein per 100 ml as its threshold for drinks.	Thông điệp về hàm lượng đạm; một doanh nghiệp sữa lớn dùng ngưỡng 5 g đạm trên 100 ml cho đồ uống.
artificial meat	thịt nhân tạo		The press term for both cultivated and plant-based meat; close to "fake" in Vietnamese and best avoided as a product name.	Thuật ngữ báo chí dùng cho cả thịt nuôi cấy lẫn thịt thực vật; gần nghĩa với "giả" nên không nên dùng làm tên sản phẩm.
genetically modified	biến đổi gen	GMO	A label that Vietnamese consumers pay a large premium to avoid; purified precision-fermented proteins may have to carry it.	Nhãn mà người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng trả thêm nhiều tiền để tránh; protein tinh khiết từ lên men chính xác có thể phải ghi nhãn này.
blended (hybrid) meat product	sản phẩm thịt pha trộn (thịt kết hợp đạm thực vật hoặc đạm nấm)		A meat product in which plant, fungal or fermented protein replaces part of the meat.	Sản phẩm thịt trong đó một phần thịt được thay bằng đạm thực vật, đạm nấm hoặc đạm lên men.
school lunch and midday care	bán trú		Lunch and supervised midday rest at school, paid partly by parents and partly by local budgets.	Bữa trưa và nghỉ trưa có quản lý tại trường, do phụ huynh và ngân sách địa phương cùng chi trả.
industrial canteen meal	suất ăn công nghiệp; bữa ăn ca		A shift meal served to factory workers, typically VND 20,000 to 35,000 in 2026.	Bữa ăn ca phục vụ công nhân nhà máy, thường có giá 20.000 đến 35.000 đồng năm 2026.
wet market	chợ truyền thống		Traditional market where most fresh meat is still sold.	Chợ dân sinh, nơi phần lớn thịt tươi vẫn được bán.
modern trade	kênh bán lẻ hiện đại		Supermarkets, hypermarkets, minimarts and convenience stores.	Siêu thị, đại siêu thị, cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini.
private label	nhãn hàng riêng		A retailer's own brand, often made by contract manufacturers.	Thương hiệu riêng của nhà bán lẻ, thường do doanh nghiệp gia công sản xuất.
stated preference	bằng chứng tự khai (điều người tiêu dùng nói)		What people say in surveys about intentions, attitudes or willingness to pay.	Những gì người tiêu dùng trả lời trong khảo sát về ý định, thái độ hoặc mức sẵn lòng chi trả.
revealed preference	bằng chứng hành vi thực tế (điều người tiêu dùng làm)		What people or firms actually do: purchases, sales, prices, trade and consumption statistics.	Những gì người tiêu dùng hoặc doanh nghiệp thực sự làm: mua hàng, doanh số, giá cả, thương mại, số liệu tiêu dùng.
willingness to pay	mức sẵn lòng chi trả	WTP	The highest price a buyer would pay; reliable only when tested with real money or real choices.	Mức giá cao nhất người mua chấp nhận trả; chỉ đáng tin khi được kiểm chứng bằng tiền thật hoặc lựa chọn thật.
price parity	ngang giá		A new product costing the same as the product it replaces, per kilogram or per serving.	Sản phẩm mới có giá bằng sản phẩm mà nó thay thế, tính theo kilogam hoặc theo suất.
household penetration	tỷ lệ hộ mua		The share of households buying a product at least once in a period.	Tỷ lệ hộ gia đình mua một sản phẩm ít nhất một lần trong một khoảng thời gian.
repeat rate	tỷ lệ mua lặp lại		The share of buyers who buy more than once.	Tỷ lệ người mua quay lại mua từ lần thứ hai trở đi.
displacement	mức thay thế (thịt)		How much meat a new product actually removes from what is eaten or produced, per unit bought.	Lượng thịt thực sự bị thay thế trong tiêu dùng hoặc sản xuất cho mỗi đơn vị sản phẩm mới được mua.
target product profile	hồ sơ sản phẩm mục tiêu	TPP	The price, protein, format, label and channel a product must meet to win a defined demand.	Các yêu cầu về giá, hàm lượng đạm, dạng sản phẩm, nhãn và kênh phân phối mà sản phẩm phải đạt để đáp ứng một nhu cầu cụ thể.

Actor check

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
actor check	đối chiếu với các bên liên quan		Checking a report against the questions named funders, investors, firms and public bodies need answered before they act.	Đối chiếu báo cáo với những câu hỏi mà các nhà tài trợ, nhà đầu tư, doanh nghiệp và cơ quan công quyền cụ thể cần được trả lời trước khi hành động.
boarding school lunch and care	bán trú		School lunch with midday care at school; the main public-meal channel for primary pupils.	Hình thức học sinh ăn trưa và nghỉ trưa tại trường; kênh bữa ăn công chủ yếu của học sinh tiểu học.
plant-protein slot	ngày đạm thực vật trong thực đơn		The days on which national school-meal guidance (Decision 3958/QĐ-BYT) asks for legumes or tofu, at least twice a week.	Những ngày mà hướng dẫn dinh dưỡng bữa ăn học đường (Quyết định 3958/QĐ-BYT) yêu cầu dùng đậu các loại hoặc đậu phụ, ít nhất hai lần mỗi tuần.
filler	độn		Cheaper material hidden in a meat product to cut cost; in Vietnamese press and shopping advice a mark of cheating, unlike a declared ingredient.	Nguyên liệu rẻ hơn được trộn giấu vào sản phẩm thịt để giảm chi phí; trên báo chí và trong kinh nghiệm mua sắm, đây là dấu hiệu gian dối, khác với một thành phần được ghi rõ.
extender	chất bổ sung thay thế một phần thịt		A plant or fungal protein that replaces part of the lean meat in a processed product; soy is the incumbent extender.	Đạm thực vật hoặc đạm nấm dùng để thay một phần thịt nạc trong sản phẩm chế biến; đạm đậu nành là loại đang được dùng phổ biến.
private label	nhãn hàng riêng		Products sold under a retailer's own brand and made for it by a co-packer.	Sản phẩm mang thương hiệu của chính nhà bán lẻ, do một đơn vị gia công sản xuất.
co-packer	đơn vị gia công		A manufacturer that makes products under another firm's brand.	Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm mang thương hiệu của doanh nghiệp khác.
funder units	đơn vị đo của nhà tài trợ		The measures funders allocate on: animals spared, tonnes of CO2e avoided, meals shifted, or cost per unit, rather than tonnes of protein.	Các thước đo mà nhà tài trợ dùng để phân bổ vốn: số con vật tránh phải nuôi và giết mổ, số tấn CO2e tránh được, số suất ăn được chuyển đổi hoặc chi phí trên mỗi đơn vị, thay vì số tấn đạm.
market shaping	định hình thị trường		Funding that changes buyers' decisions through public procurement, advance market commitments or retailer targets.	Tài trợ nhằm thay đổi quyết định của người mua thông qua mua sắm công, cam kết mua trước hoặc mục tiêu của nhà bán lẻ.
preferential duty	thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt	ACFTA, ATIGA, RCEP	The lower import duty under a free trade agreement, paid when the importer holds a certificate of origin.	Mức thuế nhập khẩu thấp hơn theo hiệp định thương mại tự do, áp dụng khi nhà nhập khẩu có giấy chứng nhận xuất xứ.
rules of origin	quy tắc xuất xứ		The conditions a product must meet to count as made in Vietnam under a trade agreement and pay its lower duty.	Các điều kiện để một sản phẩm được coi là có xuất xứ Việt Nam theo hiệp định thương mại và được hưởng thuế suất thấp hơn.
sugary-drink excise	thuế tiêu thụ đặc biệt với nước giải khát có đường		A tax from 2027 on drinks above 5 g sugar per 100 ml (Law 66/2025/QH15); dairy is exempt.	Thuế áp dụng từ năm 2027 đối với đồ uống có trên 5 g đường/100 ml (Luật 66/2025/QH15); sữa và sản phẩm sữa được miễn.
DIAAS	điểm axit amin thiết yếu tiêu hóa được	DIAAS	Digestible indispensable amino acid score, a measure of protein quality that depends on the reference age pattern.	Chỉ số đánh giá chất lượng đạm dựa trên lượng axit amin thiết yếu tiêu hóa được, tùy theo nhóm tuổi tham chiếu.
clean negative	kết quả âm tính rõ ràng		A research result that closes a question by showing that something does not exist or does not work.	Kết quả nghiên cứu khép lại một câu hỏi bằng cách cho thấy điều được giả định không tồn tại hoặc không hiệu quả.

Newcomer terms

Terms used in the prologue for readers new to alternative protein (Prologue, Lời mở đầu (Tiếng Việt)).

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
antimicrobial resistance	kháng kháng sinh	AMR	The ability of bacteria and other microbes to survive medicines meant to kill them; heavy antimicrobial use in animals is one driver.	Khả năng của vi khuẩn và vi sinh vật khác sống sót trước thuốc dùng để tiêu diệt chúng; việc dùng nhiều kháng sinh trong chăn nuôi là một nguyên nhân.
bioreactor	nồi phản ứng sinh học		A closed, controlled tank in which microbes or animal cells are grown.	Bồn kín có kiểm soát để nuôi vi sinh vật hoặc tế bào động vật.
GRAS (generally recognised as safe)	GRAS (được công nhận chung là an toàn)	GRAS	A US route by which qualified experts conclude that a food ingredient is safe; notifying the regulator is voluntary.	Cơ chế của Mỹ cho phép chuyên gia đủ năng lực kết luận một thành phần thực phẩm là an toàn; việc thông báo cho cơ quan quản lý là tự nguyện.
growth medium	môi trường nuôi cấy		The nutrient liquid in which cells are grown; for cultivated meat it includes costly signalling proteins called growth factors.	Dung dịch dinh dưỡng để nuôi tế bào; với thịt nuôi cấy, môi trường này có các protein tín hiệu đắt tiền gọi là yếu tố tăng trưởng.
heme (leghemoglobin)	heme (leghemoglobin)		An iron-containing protein that gives meat its colour and flavour; a plant version made by precision fermentation is used in the Impossible Burger.	Protein chứa sắt tạo màu và vị cho thịt; phiên bản thực vật làm bằng lên men chính xác được dùng trong bánh Impossible Burger.
life-cycle assessment	đánh giá vòng đời	LCA	A method that adds up the environmental impacts of a product from raw materials to the end of its life.	Phương pháp cộng dồn tác động môi trường của một sản phẩm từ nguyên liệu thô đến cuối vòng đời.
scaffold	giá thể		An edible structure on which cultivated cells can grow into tissue with shape and texture.	Cấu trúc ăn được để tế bào nuôi cấy bám vào và phát triển thành mô có hình dạng và kết cấu.
tempeh	tempeh		Whole soybeans fermented with Rhizopus mould into a firm cake; about 17 to 25% protein.	Đậu nành nguyên hạt lên men bằng nấm mốc Rhizopus thành bánh chắc; khoảng 17 đến 25% đạm.
ultra-processed food	thực phẩm siêu chế biến	UPF	Industrial food made mostly from extracted ingredients and additives (NOVA group 4); a category debated for plant-based meat.	Thực phẩm công nghiệp làm chủ yếu từ thành phần chiết tách và phụ gia (nhóm NOVA 4); nhóm đang gây tranh luận với thịt thực vật.
wheat gluten (seitan)	mì căn (gluten lúa mì)		The protein left when starch is washed out of wheat dough; the base of many chay foods.	Phần đạm còn lại sau khi rửa bỏ tinh bột khỏi bột mì; là nền của nhiều món chay.
zoonosis	bệnh lây truyền từ động vật sang người		An infectious disease that passes from animals to people.	Bệnh truyền nhiễm lây từ động vật sang người.

Abbreviations used in the report

Trade, standards and agency abbreviations that appear in the chapters and briefs. Codes for plays, options and scenarios are decoded in How to read.

English	Tiếng Việt	Abbr.	Definition	Định nghĩa
HS code	mã HS	HS	Harmonized System code: the international number that classifies a traded product (for example 2106.10 for textured protein and protein concentrates).	Mã số hàng hóa theo Hệ thống hài hòa, dùng để phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu (ví dụ 2106.10 cho đạm tạo cấu trúc và protein cô đặc).
most-favoured-nation tariff	thuế suất ưu đãi (MFN)	MFN	The standard import duty a WTO member charges other members when no trade agreement gives a lower rate.	Mức thuế nhập khẩu thông thường mà một thành viên WTO áp cho các thành viên khác khi không có hiệp định thương mại nào cho mức thấp hơn.
ASEAN-China Free Trade Area	Khu vực thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc	ACFTA	The trade agreement under which most Chinese protein ingredients enter Vietnam duty-free.	Hiệp định theo đó phần lớn nguyên liệu đạm từ Trung Quốc vào Việt Nam được miễn thuế.
Regional Comprehensive Economic Partnership	Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực	RCEP	A trade agreement between ASEAN, China, Japan, Korea, Australia and New Zealand.	Hiệp định thương mại giữa ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc và New Zealand.
ASEAN Trade in Goods Agreement	Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN	ATIGA	The agreement that sets tariffs on goods traded between ASEAN members.	Hiệp định quy định thuế quan với hàng hóa trao đổi giữa các nước ASEAN.
EU-Vietnam Free Trade Agreement	Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU	EVFTA	The agreement that gives many Vietnamese foods duty-free access to the European Union, subject to rules of origin. The UK has a matching agreement (UKVFTA).	Hiệp định giúp nhiều loại thực phẩm Việt Nam vào EU với thuế 0%, nếu đáp ứng quy tắc xuất xứ. Anh có hiệp định tương tự (UKVFTA).
Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership	Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương	CPTPP	A trade agreement that includes Vietnam, Japan, Canada and others.	Hiệp định thương mại gồm Việt Nam, Nhật Bản, Canada và một số nước khác.
free on board	giá FOB	FOB	A price at the exporter's port, before freight and insurance.	Giá hàng tại cảng của nước xuất khẩu, chưa gồm cước vận chuyển và bảo hiểm.
cost, insurance and freight	giá CIF	CIF	A price at the importer's port, including freight and insurance but before duty and inland costs.	Giá hàng tại cảng của nước nhập khẩu, đã gồm cước vận chuyển và bảo hiểm, chưa gồm thuế và chi phí nội địa.
IFS and BRCGS	tiêu chuẩn IFS và BRCGS	IFS, BRCGS	Private food-safety certification standards that European retailers and importers usually require from suppliers.	Các tiêu chuẩn chứng nhận an toàn thực phẩm tư nhân mà nhà bán lẻ và nhà nhập khẩu châu Âu thường yêu cầu nhà cung cấp.
Aquaculture Stewardship Council	Hội đồng Quản lý Nuôi trồng thủy sản	ASC	A certification body for responsibly farmed seafood; from 1 May 2028 its farm audits need feed from certified mills.	Tổ chức chứng nhận thủy sản nuôi có trách nhiệm; từ 1/5/2028, việc đánh giá trang trại yêu cầu thức ăn từ nhà máy đã được chứng nhận.
Vietnamese national standard	tiêu chuẩn quốc gia	TCVN	A voluntary national standard. A QCVN (national technical regulation) is mandatory.	Tiêu chuẩn quốc gia, áp dụng tự nguyện. QCVN (quy chuẩn kỹ thuật quốc gia) là bắt buộc.
Singapore Food Agency	Cơ quan Thực phẩm Singapore	SFA	Singapore's food regulator, which has approved 18 novel foods including cultivated meat.	Cơ quan quản lý thực phẩm của Singapore, đã phê duyệt 18 thực phẩm mới, trong đó có thịt nuôi cấy.

#Protein and nutrition

#Technologies

#Feed and aquaculture

#Feedstocks

#Regulation and institutions

#Places and administration

#Finance

#Terms used in this report

#Futures and foresight

#Demand side

#Actor check

#Newcomer terms

#Abbreviations used in the report

Protein and nutrition

Technologies

Feed and aquaculture

Feedstocks

Regulation and institutions

Places and administration

Finance

Terms used in this report

Futures and foresight

Demand side

Actor check

Newcomer terms

Abbreviations used in the report